Bekroonde fotoserie Stan van der Sluis over Roemeense fruitplukkers
Nomaden uit de Oost
‘Nomaden uit de Oost’: dat is de titel die Stan van der Sluis zijn prijswinnende fotoserie meegaf. In de nazomer van 2023 volgde hij een groep Roemeense seizoenarbeiders, die bij een boer in de Betuwe de fruitoogst binnenhaalde. De serie vormt een prachtig portret van deze harde werkers, hun onderlinge vriendschap én de band met hun werkgever.
Nog maar net afgestudeerd aan de Fotovakschool in Eindhoven, werd Van der Sluis getipt door zijn beste vriend. In het Gelderse dorpje Erichem strijkt elk jaar een clubje Roemenen neer om appels en peren te plukken bij een fruitteler. Werk waar Nederlanders nog maar nauwelijks voor te porren zijn. Of dat geen onderwerp voor hem was? Van der Sluis: “Soms komen onderwerpen vanzelf bij je aan. Ik was geïnteresseerd, want ik vind het mooi om het onzichtbare zichtbaar te maken. In dit geval arbeidsmigranten. Wij zien alleen de appels in de supermarkt liggen, maar hoe die daar komen realiseren we ons nauwelijks. Ik wilde deze werkers een gezicht geven. Niet alleen als arbeidskracht, maar ook als mens.”
Van der Sluis trok dagenlang op met de Roemenen. “De groep bestond uit families en stelletjes, zo’n vijftien mannen en vrouwen in totaal. Ik noem ze nomaden, want ze trekken door heel Europa. Van Engeland naar Nederland en vervolgens naar de fabrieken in Duitsland. Ze zijn slechts een maand of drie in Roemenië, waar ze Kerst vieren en weer samenkomen met de achterblijvers.”
Van der Sluis was onder de indruk van de lange dagen die de Roemenen maakten. Van ’s morgens zeven tot ’s avonds zes uur, zes dagen per week. “Het was heel warm, de zon brandde. Ik vond het zwaar en dan hoefde ik enkel te fotograferen. Maar wat me trof, was de vreugde tussen het harde werken door en de saamhorigheid. Voor Nederlandse begrippen verdienen ze misschien niet veel, maar het is nog altijd vele malen beter dan in Roemenië. Het is voor hen een mogelijkheid een beter bestaan op te bouwen voor henzelf en voor hun familie.”
Nadat Van der Sluis het vertrouwen van de arbeiders had gewonnen, mocht hij ook binnen bij ze fotograferen. “Hun onderkomens zijn prima. Het grappige is dat ze in hun busjes hun halve huisraad met zich meeslepen, inclusief koelkasten. Overal moest ik komen eten, proeven van Roemeense gerechten. Ze overlegden met elkaar om te voorkomen dat ik twee keer hetzelfde zou krijgen. Hun gastvrijheid raakte me enorm.”
De beelden van Van der Sluis, die werden bekroond met de derde prijs van de Zilveren Camera, zijn ook om een andere reden bijzonder. In de media ligt de nadruk vaak op misstanden als het om internationale medewerkers gaat. Begrijpelijk, maar daarom juist extra mooi om die andere kant eens te zien. Van der Sluis: “Al jaren komen de Roemenen terug bij deze boer. Inmiddels heeft zijn zoon het bedrijf overgenomen. Hun band is uitstekend, dat laten de foto’s ook zien.”