Inzicht in de wereld van financiële gezondheid
Werk begint bij financiële rust
Steeds meer werkenden hebben moeite om rond te komen. Stijgende woon- en energielasten, onzekere inkomsten en het ontbreken van buffers maken veel huishoudens kwetsbaar. Financiële gezondheid moet daarom niet gezien worden als een privéprobleem, maar als onderdeel van goed werkgeverschap.
Volgens Femke Kooijman, manager Duurzame Inzetbaarheid bij Doorzaam (red. het fonds om duurzame inzetbaarheid van uitzendkrachten te stimuleren), bevindt een grote groep werkenden zich ‘op de grens’: mensen die het nét redden, maar bij een tegenvaller direct in de problemen komen. “We hebben het niet alleen over mensen met schulden. Er zijn heel veel werkenden die precies rondkomen. Maar als er iets stukgaat of een rekening onverwacht hoger uitvalt, zakken ze weg. Die onzekerheid zorgt voor veel stress.”
Ook Pauline van Brakel, directeur van de Nederlandse Schuldhulproute (NSR), ziet dat beeld terug. “Dagelijks nemen mensen laagdrempelig en anoniem contact op via ons team van Geldfit. Hoge kosten, onregelmatige inkomsten of het ontbreken van een buffer zijn vaak de oorzaak van geldzorgen. Eén tegenslag kan genoeg zijn om – ook als je werk hebt – in de problemen te raken.”
De impact van geldstress
Geldzorgen hebben een directe invloed op iemands inzetbaarheid en vitaliteit, benadrukt Kooijman. “Wie ’s nachts wakker ligt van rekeningen, presteert overdag minder goed. We zien zelfs mensen die zich ziekmelden, omdat ze geen benzine kunnen betalen om naar hun werk te komen. Financiële fitheid hoort daarom bij duurzame inzetbaarheid, net als fysieke en mentale gezondheid.”
Van Brakel herkent dat. “Mensen die in financiële stress leven, zijn continu bezig met overleven. Het is heel logisch dat het lastiger wordt om keuzes te maken of te plannen als je hoofd vol zit met geldzorgen. Juist dan helpt het om je verhaal kwijt te kunnen aan iemand die de tijd voor je neemt en je op weg helpt naar passende hulp. Dat geeft weer perspectief.”
Van taboe naar gesprek
Een belangrijke stap is het doorbreken van schaamte, stelt Kooijman. “Over geld praten blijft moeilijk, maar het helpt als werkgevers het onderwerp vaker laten terugkomen. Niet pas als er loonbeslag is, maar structureel en op een positieve manier, geschikt voor iedereen.” Zo wijst ze op de Doorzaam Financieel Fit-kalender, waarmee uitzenders elke maand een geldthema onder de aandacht kunnen brengen: van belastingaangifte tot vakantiebijslag of de dure feestmaand. “Zo houd je het luchtig en voorkom je dat mensen pas in actie komen als het te laat is.”
Voorkomen in plaats van genezen
Preventie is ook de kern van de Nederlandse Schuldhulproute, die met honderden publieke en private partijen samenwerkt om mensen eerder te bereiken. “We weten dat veel mensen pas hulp zoeken als de stress al hoog is of de enveloppen dicht blijven,” zegt Van Brakel. “Daarom verbinden we partijen die mensen al dagelijks tegenkomen. Gemeenten, banken, woningcorporaties, werkgevers en ook uitzenders. Als iedereen weet dat Geldfit er is, vinden mensen de weg naar hulp veel sneller.”
Mensen die in financiële stress leven, zijn continu bezig met overleven. Juist dan helpt het om je verhaal kwijt te kunnen aan iemand die de tijd voor je neemt.
Voor de uitzendbranche ontwikkelden NSR en Doorzaam een speciale landingspagina. “Daar kunnen uitzendkrachten anoniem een Geldfit-test doen of direct contact leggen met een coach. Uitzenders die meedoen aan de pilot linken die pagina aan hun urenapp of loonstrook. Dat werkt heel goed. Mensen klikken, testen en zoeken vervolgens hulp.”
Signalen herkennen en hulp bieden
Volgens Van Brakel kunnen werkgevers veel betekenen door signalen te herkennen. “Let op verzoeken om een voorschot of plotseling verzuim. Maar kijk ook naar gedrag. Vermoeidheid, prikkelbaarheid of concentratieproblemen kunnen duiden op geldstress. Het hoeft niet altijd zo te zijn, maar het is wel een goed moment om het gesprek aan te gaan. En belangrijker: bied een concrete route naar hulp.”
Doorzaam biedt via drie routes ondersteuning: Geldfit (anonieme eerste hulp bij geldvragen), Budgetinzicht (lichte ondersteuning bij life events) en Budgetcoaching (een intensiever traject van enkele maanden). “Zo kunnen uitzenders passende hulp aanbieden voor iedere situatie,” zegt Kooijman. “We zien dat steeds meer uitzenders dit doen. Ze maken financiële gezondheid onderdeel van goed werkgeverschap. Dat helpt niet alleen de medewerker, maar ook de organisatie: minder verzuim, meer motivatie en loyaliteit. Uiteindelijk levert aandacht voor mensen altijd iets op.”
Structurele veranderingen nodig
Financiële fitheid hoort bij duurzame inzetbaarheid, net als fysieke en mentale gezondheid.
Toch is meer nodig dan alleen hulp op individueel niveau. Van Brakel pleit voor structurele maatregelen die inkomenszekerheid versterken. “Een eerlijk loon, voorspelbare uren en een eenvoudiger toeslagensysteem zouden enorm helpen. En financiële educatie hoort al op school te beginnen.” Kooijman vult aan: “We moeten stoppen met doen alsof financiële gezondheid een privéprobleem is. Het raakt werkgevers, gemeenten, onderwijs en overheid evenzeer. Alleen samen kunnen we zorgen dat werk ook echt loont en iedereen duurzaam mee kan doen.”