Zo helpen uitzenders nieuwkomers doorgroeien naar werk dat echt bij hen past

een eerste baan

Hoe kunnen we nieuwkomers sneller aan een eerste baan helpen?

Sophie van Hoenselaar, director Global Services bij OTTO Work Force, heeft tips genoeg. Dit is de belangrijkste: "Er wordt heel veel gepraat over nieuwkomers naar werk begeleiden. Natuurlijk moet je de basis op orde hebben, maar je moet ook gewoon gaan doen."

OTTO Work Force begon twee jaar geleden met het bemiddelen van asielzoekers en statushouders. Inmiddels werken er 800 nieuwkomers. Hoenselaar: “Wij geloven in een wereld waar grenzen voor talent niet langer bestaan. En we zien een enorm potentieel voor de groep nieuwkomers in Nederland. Ons voordeel is dat wij landelijk opereren en onze organisatie al was ingericht op internationaal personeel. We hebben een eigen werkportaal in 13 talen, een 24/7 Operations Service Center en veel ervaring met verschillende nationaliteiten. Die infrastructuur zetten we nu ook in voor nieuwkomers.”

Begeleiding

OTTO richtte een gespecialiseerd recruitmentteam in met medewerkers die Arabisch spreken en vaak zelf een vluchtachtergrond hebben. "Zij begrijpen waar de behoefte ligt, waar je net wat extra uitleg moet geven en hoe je het proces anders moet inrichten."

De eerste kennismaking vindt plaats op een asielzoekerscentrum. Tijdens een meet & greet krijgen bewoners informatie over het werk en over OTTO. Daarna volgt een individueel sollicitatiegesprek en een bezoek aan de opdrachtgever. "Een vacature blijft abstract. Pas als je een rondleiding krijgt en ziet wat je straks gaat doen, kun je beoordelen of het bij je past. Vaak gaat het om instapbanen bij distributiecentra of productiebedrijven. Dat is juist de kracht: mensen kunnen snel aan het werk. Maar werk moet wel altijd perspectief bieden op meer en mensen moeten zich kunnen ontwikkelen. Wij bieden taaltrainingen, opleidingen en doorgroeiprogramma's. Zeventig procent van onze staf is ooit gestart als uitzendkracht."

Drempels

Belemmeringen zijn er ook. “De aanvraag van een tewerkstellingsvergunning is gelukkig al een stuk korter en duurt nu één à twee weken. Maar idealiter zou je, net als bij Oekraïners, kunnen werken met een meldplicht. Dan kan iemand gewoon direct beginnen. Ook mobiliteit vormt een obstakel. Asielzoekers beschikken niet over een geldig Nederlands rijbewijs. Werk moet dus op fietsafstand liggen. Dat beperkt de mogelijkheden. Bovendien heeft niet elke nieuwkomer de vereiste minimale basiskennis van Nederlands of Engels. Wij onderzoeken nu een andere optie: een Arabischsprekende voorman die een groep nieuwkomers begeleidt die de taal nog niet beheersen. Dit vraagt wel om goede afspraken om de veiligheid te waarborgen. Werkinstructies moeten dan ook beschikbaar zijn in het Arabisch.”

Pizzasessies

Ondersteuning is er niet alleen voor de nieuwkomers, maar ook voor opdrachtgevers. Een van de opvallendste initiatieven zijn de zogenoemde pizzasessies. Daarbij schuiven nieuwkomers, werkgevers, medewerkers van OTTO en vertegenwoordigers van het COA aan. “Geen agenda, geen PowerPoint, maar pizza's en een open gesprek. Het gaat erom dat mensen openstaan voor andere culturen en elkaar beter begrijpen. Als je elkaar goed kent, los je problemen veel sneller samen op en kun je misverstanden direct bespreken. Die informele setting haalt veel spanning uit de samenwerking. Het werkt echt fantastisch. Eerst zetten we deze sessies vooral in als er knelpunten waren ontstaan, nu is het onze standaard werkwijze. Het versterkt de samenwerking in de hele keten en dat is cruciaal.”

Start!

De positieve impact die werk heeft op mensen, zeker op nieuwkomers, is voor Van Hoenselaar een drive. “Een nieuwkomer ging via ons aan de slag als monteur. Niet veel later werd ik gebeld door de locatiemanager van het COA. Hij zei: ‘Ik herken hem bijna niet meer terug. Eerst liep hij een beetje met zijn ziel onder zijn arm en droeg hij vooral joggingkleding. Nu gaat hij iedere ochtend keurig gekleed naar zijn werk. Hij heeft weer een doel.’ Daar doe ik het voor. En juist daarom is mijn belangrijkste advies om niet te blijven wachten tot alle randvoorwaarden perfect zijn. Zorg dat de basis op orde is, maar ga vooral beginnen. De uitdagingen die je onderweg tegenkomt, kun je samen oplossen.”

Als je elkaar goed kent, los je problemen veel sneller samen op en kun je misverstanden direct bespreken.

een betere baan

“Voor elke nieuwkomer maken we een ontwikkelpad”

Die eerste stap op de Nederlandse arbeidsmarkt is belangrijk. Maar dan? Hoe zorg je ervoor dat een nieuwkomer die in zijn thuisland ingenieur was, hier niet blijft hangen in schoonmaakwerk? Heroyam kijkt vanaf dag één hoe iemand uiteindelijk duurzaam kan deelnemen aan de Nederlandse arbeidsmarkt. "Een eerste baan mag nooit het eindstation zijn," zegt directeur Bart Dikkeschei.

Heroyam is een sociale arbeidsbemiddelaar, in 2022 opgericht om Oekraïense vluchtelingen naar werk te begeleiden. Inmiddels richt de organisatie zich op alle nieuwkomers: vluchtelingen, asielzoekers en statushouders. Dikkeschei: “We kijken niet alleen naar vacatures, maar vooral naar de mens achter de kandidaat. Persoonlijke begeleiding, taalontwikkeling, opleiding, zekerheid en aandacht voor doorgroeimogelijkheden: daar draait het om. Zo kunnen mensen stap voor stap een toekomst opbouwen in Nederland. Bij iedere medewerker bekijken we wat iemand kan en wil, en welk ontwikkelpad daarbij past. Er is veel aandacht voor taal, want een goede beheersing van het Nederlands is onmisbaar om verder te komen. We ontwikkelden een eigen taalprogramma met digitale lessen én taallessen op locatie tijdens werktijd. De inhoud sluit aan op de praktijk. Een docent behandelt de woorden en uitdrukkingen die medewerkers op die specifieke werkplek dagelijks nodig hebben.”

Sneeuwbaleffect

Daarnaast investeert Heroyam in opleiding en ontwikkeling op de werkvloer. “Neem het project met Oekraïense vluchtelingen die in hun thuisland al ervaring hadden in het onderwijs of de kinderopvang. Zij begonnen als groepshulp in Nederlandse kinderopvangorganisaties en combineerden drie dagen werken met twee dagen intensieve taallessen. Na anderhalf jaar voldeden zij aan de taaleisen, werden hun diploma's gewaardeerd en konden zij aan de slag als zelfstandig pedagogisch medewerker."

Succesvolle plaatsingen zorgen bovendien voor een sneeuwbaleffect. “Zowel wijzelf als onze opdrachtgevers delen succesverhalen. Dat zorgt ervoor dat andere werkgevers sneller bereid zijn nieuwkomers een kans te geven.”

Goed werk

Nieuwkomers een stap verder brengen, betekent wat Dikkeschei betreft ook: heel zorgvuldig uitkiezen met welke opdrachtgevers je samenwerkt. “Wij kiezen nooit zomaar voor de eerste beschikbare vacature. Werk moet veilig zijn, zekerheid geven, ontwikkelkansen bieden en passen bij iemands mogelijkheden. Een baan in een distributiecentrum is lang niet altijd de beste keuze. Wij zoeken werk met perspectief. Dat kan specialistische schoonmaak zijn, de groenvoorziening of een andere functie waarin mensen vakvaardigheden kunnen ontwikkelen, certificaten kunnen halen en uiteindelijk bij de opdrachtgever zelf in dienst kunnen treden. Zo bezien is een eerste baan bij ons eigenlijk al een betere baan.”

Kritische kanttekening

Bij Heroyam, een gecertificeerde B Corp, staan duurzaamheid en sociale impact hoog in het vaandel.

Nu steeds meer uitzendorganisaties zich gaan toeleggen op het bemiddelen van nieuwkomers, roept dat bij Dikkeschei vragen op. “Op zich is dat een positieve ontwikkeling. Maar soms heb ik ook mijn twijfels over hun motieven. Uitzenders die werken met arbeidsmigranten merken dat de groei eruit is en leggen zich nu toe op asielzoekers en statushouders. Maar we moeten oppassen dat deze mensen niet als een soort arbeidsmigranten in onze maatschappij terechtkomen.”

Plezier en zekerheid

En Dikkeschei wil graag nog een kanttekening maken. Want een ‘betere baan’ draait niet altijd per se om een hogere functietitel. “En het is ook een misverstand dat alle Syrische vluchtelingen in het thuisland arts, ingenieur of apotheker waren. Een groot deel van de mensen die naar Nederland komt is helemaal niet hoogopgeleid. Voor veel nieuwkomers ligt de toekomst in praktisch werk. Ik denk aan Samuel, die via ons aan het werk ging in de openbare groenvoorziening. Tijdens gesprekken bleek dat hij in Ethiopië ervaring had met rijden. Vervolgens hebben we gekeken welke stappen nodig waren om hem verder te helpen: een VCA-certificaat, werken met een kettingzaag en uiteindelijk rijden op een grote maaimachine. Misschien wordt hij nooit manager, maar dat hoeft ook helemaal niet. Hij heeft plezier in zijn werk, ontwikkelt nieuwe vaardigheden en bouwt een bestaan op."

de juiste baan

"Kijk naar wat iemand wél meebrengt"

Volgens Jeffrey van Meerkerk, directeur strategische relaties & ESG bij ManpowerGroup, begint dat met een fundamenteel andere manier van kijken naar talent.

"Veel organisaties kijken nog altijd naar wat iemand níét kan," zegt Van Meerkerk. "Heeft iemand een Nederlands diploma? Spreekt hij de taal goed genoeg? Heeft hij een lokaal netwerk? Wij proberen juist te beginnen bij wat iemand wél meebrengt: vakkennis, internationale ervaring, doorzettingsvermogen en de motivatie om in Nederland opnieuw een bestaan op te bouwen." "Succes is voor ons niet bereikt zodra iemand een baan heeft. Succes is bereikt als iemand zich blijft ontwikkelen, nieuwe vaardigheden opbouwt en uiteindelijk een duurzame carrière realiseert die recht doet aan opleiding, ervaring en ambitie."

Groeipotentieel

Het realiseren van duurzame loopbanen gaat veel verder dan het maken van een match. “Onze accountconsultants kijken niet alleen naar de functie waarin iemand vandaag werkt, maar juist naar de baan die morgen mogelijk is. Wij zien het als onze taak om talenten zichtbaar te maken. Tijdens een eerste opdracht leren we iemand kennen. We kijken naar de werkervaring uit het land van herkomst, naar ambities en naar de vaardigheden die iemand al bezit. Wat is iemands groeipotentieel? Vervolgens brengen we in kaart welke kennis en/of ervaring ontbreekt, welke opleidingen nodig zijn en welke organisaties daarbij kunnen helpen.” De vervolgstappen verschillen per kandidaat. "De één heeft aanvullende scholing nodig. De ander moet zijn diploma laten waarderen. Weer iemand anders heeft vooral baat bij een werkgever waar Engels de voertaal is. Er bestaat geen standaardroute. Je moet per persoon kijken welke belemmeringen er zijn en hoe je die kunt wegnemen."

Van schoonmaker tot operator

Van Meerkerk noemt een Oekraïense elektrotechnisch ingenieur die zich meldde voor uitvoerend werk. "Die kandidaat wilde gewoon graag aan de slag. Maar tijdens de gesprekken werd duidelijk dat hij een uitstekende technische achtergrond had en goed Engels sprak. Dan is het zonde om alleen naar de vacature te kijken waarvoor iemand solliciteert. We hebben hem voorgesteld bij een werkgever waar hij direct als engineer aan de slag kon. Twee weken later werkte hij daar. Nog een voorbeeld: een kandidaat begon als schoonmaker bij AkzoNobel. Tijdens de gesprekken ontdekten we dat hij in zijn thuisland een technische achtergrond had. Via een ontwikkeltraject en aanvullende scholing is hij uiteindelijk doorgestroomd naar een functie als operator."

Brugfunctie

Uitzenders vervullen een cruciale brugfunctie op de arbeidsmarkt, vindt Van Meerkerk. "We kennen werkgevers, weten waar vacatures ontstaan en zien vaak eerder dan anderen welk talent iemand bezit. Daardoor kunnen wij mensen én werkgevers met elkaar verbinden op een manier die verder gaat dan alleen het invullen van een vacature. Maar als uitzender kunnen we het niet alleen. We zijn afhankelijk van wet- en regelgeving, diploma-erkenning en de bereidheid van werkgevers om verder te kijken dan een cv. Beeldvorming is cruciaal en ook de politiek speelt daarin een rol. In Nederland moeten we nieuwkomers gaan zien als internationale talenten. Talenten die een onderdeel van de oplossing vormen in plaats van een probleem. Nederland kan alleen economisch zo succesvol blijven als we met een meer open blik naar de wereld kijken en naar wat het talent van nieuwkomers de Nederlandse economie en maatschappij kan brengen. Als we dat beter gaan benutten, is dat goed voor kandidaten, werkgevers én voor de Nederlandse economie."

Knelpunten oplossen

Het kabinet wil in vier jaar tijd 75.000 extra asielzoekers aan werk helpen. Uitzenders spelen een cruciale rol bij het verwezenlijken van die ambitie. Dit zijn enkele knelpunten die zij graag opgelost zien.

Van Meerkerk: “Sneller aan het werk”

“Oekraïners mogen vanaf dag één werken en mensen uit Syrië niet. Ik zou dat verschil kleiner maken. Als er een grote waarschijnlijkheid is dat iemand mag blijven, geef dan ten minste een tijdelijke werkvergunning, zodat hij onderdeel kan worden van de maatschappij.”

Dikkeschei: “Betere aansluiting op het mbo”

“Veel nieuwkomers lopen in het mbo vast op taal. Maak daarom Engelstalige opleidingen en deelcertificaten mogelijk. Ook de inburgering moet flexibeler, zodat mensen er niet hun baan door verliezen.”

Van Hoenselaar: “Werk en inburgering moeten samengaan”

“Zodra asielzoekers een verblijfsstatus krijgen, stoppen velen met werken om hun inburgeringstraject te volgen. Dat is zo krom. Werk ís de belangrijkste vorm van inburgering.”